Van datalek naar herstel

In het kort

Een maatschappelijke organisatie kreeg te maken met een datalek waarbij de persoonsgegevens van duizenden leden waren bemachtigd door hackers. Doordat er ook bijzondere gegevens aanwezig waren, was een zorgvuldige afhandeling erg belangrijk. De organisatie ondernam zelf al stappen, maar schakelde FidelSec in om te ondersteunen (Incident Response) bij het verdere proces. In deze case studie lees je er meer over.

Het probleem

De desbetreffende organisatie is een grote maatschappelijke organisatie met duizenden leden. Om haar activiteiten goed te kunnen uitvoeren, beheert zij een website waarin persoonsgegevens van deze leden zijn worden verwerkt. Het gaat hierbij om namen, e-mailadressen, nummers, etc., maar ook om informatie over levensbeschouwingen, medische gegevens en paspoorten.

Het lekken van deze informatie kan grote gevolgen hebben voor de privacy van de betrokkenen. Het was dan ook even schrikken voor de organisatie toen ze het incident ontdekten.

De website die ze gebruiken werd via een beheerdersaccount gehackt. Een mogelijke oorzaak was dat een recente WordPress-beveiligingsupdate niet was geïnstalleerd, waardoor de website kwetsbaar kon zijn. De update was uitgesteld omdat een onderdeel van de website niet compatibel was met de nieuwe WordPress-versie. Hierdoor was er meer tijd nodig om een oplossing te vinden voordat de update kon worden uitgevoerd. Dit soort uitstel komt vaak voor, maar kan fatale gevolgen hebben voor je cybersecurity.

Het incident vond plaats vlak voor de zomervakantie. Veel vrijwilligers waren afwezig en de organisatie was minder actief. In september, toen de activiteiten weer op gang kwamen, vielen verdachte berichten in de spambox op. Doordat de organisatie beschikte over ervaren IT-vrijwilligers, konden zij vrij snel al in de logs zien dat de database gedownload was, hierna werd vastgesteld dat het systeem gehackt was. De organisatie meldde het datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De eerste stap was gezet, maar de afhandeling was nog lang niet afgerond. Er moest nog een vervolgmelding gemaakt worden, omdat niet alle informatie in de eerste melding aan de AP was doorgegeven (“Datalek? Dit moet u doen,” 2026). Ook moesten de betrokken leden op een passende manier op de hoogte worden gebracht.

Incident Response: De rol van FidelSec

Hoewel de organisatie zelf over technische kennis en middelen beschikte, ontbrak het aan specifieke juridische kennis om het vervolgproces rondom het datalek netjes af te handelen. Daarom schakelde zij FidelSec in, om gebruik te maken van de cybersecurity- en compliance-expertise van FidelSec bij zowel de vervolgmelding als de communicatie met de betrokken leden.

FidelSec nam de regie over het vervolgproces. Daarbij werden de volgende stappen gezet:

Het resultaat

Na alles gecontroleerd te hebben, kon de organisatie de ontbrekende informatie over de datalek bij de AP indienen. Ook de communicatie met de betrokken leden was afgerond. Na afloop evalueerde de organisatie samen met FidelSec wat er was misgegaan en welke lessen daaruit konden worden getrokken. Dit vormde een basis om de beveiliging te verbeteren en herhaling in de toekomst te voorkomen. De organisatie heeft geleerd van het incident en is er sterker uitgekomen.

Het incident laat ons zien dat zelfs organisaties met ervaren IT’ers kwetsbaar kunnen zijn wanneer zij bijvoorbeeld beveiligingsupdates niet tijdig toepassen doordat er compatibiliteitsproblemen zijn. Het probleem zat niet simpelweg in een gebrek aan kennis maar ook in de veranderende wereld van cybersecurity. Dankzij AI en geautomatiseerde systemen kunnen hackers steeds sneller en makkelijker kwetsbaarheden vinden.

Cybersecurity is geen eenmalige taak die kan worden afgevinkt. Systemen en dreigingen veranderen voortdurend. Het is belangrijk om:

• Beveiligingsupdates structureel uit te voeren.
• Systemen continu te monitoren.
• Duidelijke verantwoordelijkheden vast te leggen.

Ook organisaties die grotendeels met vrijwilligers werken, moeten ervoor zorgen dat deze taken tijdens vakantieperiodes doorgaan.